Ustavniot sud na Republika Makedonija, vrz osnova na ~lenovite 110 i 112 od Ustavot na Republika Makedonija i ~len 70 od Delovnikot na Ustavniot sud na Republika Makedonija ("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" br. 70/92), na sednicata odr`ana na 9 oktomvri 1996 godina, donese O D L U K A 1. SE UKINUVA ~len 4 stav 2 vo delot {to glasi: "vodej}i smetka za principot na pravda i pravi~nost", ~len 11 stav 1 vo delot {to glasi: "a posebno javno istapuvawe zaradi vlijanie vrz tekot i ishodot na sudskata postapka" i ~len 15 stav 1 od Zakonot za sudovite ("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" br. 36/96). 2. SE ZAPIRA postapkata za ocenuvawe ustanovata na ~len 11 stav 1 od Zakonot vo delot {to glasi: "se zabranuva sekoj oblik na vlijanie vrz sudijata vo vrska so sudeweto". 3. Ovaa odluka proizveduva pravno dejstvo od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija". 4. Ustavniot sud na Republika Makedonija po povod podnesena inicijativa od Rafail ^erepnalkoski advokat od Skopje, so re{enie U.br. 20/96 od 3 juli 1996 godina, povede postapka za ocenuvawe ustavnosta na odredbite od Zakonot ozna~eni vo to~kata 1 od ovaa odluka, zatoa {to osnovano se postavi pra{aweto za nivnata ustanovnost. 5. Sudot na sednicata utvrdi deka spored ~len 4 stav 2od Zakonot, sudovite donesuvaat odluki zasnovani od Ustavot, zakontie i me|unarodnite dogovori ratifikuvani vo soglasnost so Ustavot, vodej}i smetka za principot na pravda i pravi~nost, a spored ~len 11 od ovoj zakon se zabranuva sekoj oblik na vlijanie vrz sudijata vo vrska so sudeweto, a posebno javno istapuvawe zaradi vlijanie vrz tekot i ishodot na sudskata postapka. Na sednicata Sudot, isto taka, utvrdi deka spored ~len 15 stav 1 od zakonot, nitu so zakon, nitu so akt na izvr{nata vlast ne mo`e da se dozvoli preispituvawe na sudskite odluki ili da se menuva sostavot na sudot zaradi vlijanie vrz odlu~uvaweto na sudot. 6. Spored ~len 8 od Ustavot tejelni vrednosti na glavniot poredok na Republika Makedonija, me|u drugoto, se osnovnite slobodi i prava n a~ovekot i gra|aninot priznati vo me|unarodnoto pravo i utvrdeni so ustavot, vladeweto na pravoto, podelbata na dr`avnata vlast na zakonodavna, izvr{na i sudska i po~ituvaweto na op{to prifatenite normi na me|unarodnoto pravo. Spored ~len 16 stav 1 od Usavot se garantira slobodata na javnoto izrazuvawe na mislata, a spored stavot 2 od ovoj ~len se garantira slobodata na govorot, javniot nastap, javnoto informirawe is lobodnoto osnovawe na instituciite za javno informirawe. Spored stavot 7 od ovoj ~len cenzurata e zabraneta. So ~lenot 54 stav 1 od Usavot slobodite i pravata na ~ovekot i gra|aninot mo`at da se ograni~at samo vo prava utvrdeni so Ustavot. Osnovnite odredbi na Ustavot, posebno ~lenot 8 i odredbite za slobodite i pravata na ~ovekot i gra|aninot se temelki vrednosti na ustavniot poredok na Republika Makedonija vo ~ija osnova e ~ovekot ig ra|aninot so svojata sloboda i gra|anski suverenitet. Osnovnite slobodi i prava na gra|aninot se definirani precizno i kategori~no i vo niv se inkorporirani site zna~ajni me|unarodni akti. Site slobodi i prava ustavno se garantirani, na prvo mesto spored principot na nediskriminacija, a potoa i vrz na~eloto na sudska za{tita na gra|anskite prava. Taa za{tita gra|anite ja ostvaruvaat i pred redovnoto i pred ustavnoto sudstvo. Ustavno predvidenite ograni~uvawa na slobodite i pravata na gra|anite i uslovite koga tie mo`at da se ograni~at se taksativno nabroeni vo Ustavot i nivno ograni~uvawe ne se dopu{ta so zakon ili drug podzakonski akt. Spored ~len 98 od Ustavot sudskata vlast ja vr{at sudovite, a so stavot 2 na ovoj ~len e predvideno deka sudovite se samostojni i nezavisni. Sudovite sudat vrz osnova na Ustavot i zakonite i me|unarodnite dogovori ratifikuvani vo soglasnost so Ustavot. Spored stavot 3 od ovoj ~len organizacijata na sudstvoto e edinstvena, a spored stavot 4 zabraneti se vonredni sudovi. Spored stavot 5 na ovoj ~len vidovite i nadle`nosta, osnovaweto, ukinuvaweto, organizacijata i sostavot na sudovite, kako i postapkata pred niv se ureduvaat so zakon {to se donesuva so dvotretinsko mnozinstvo glasovi od vkupniot broj pratenici. Spored ~len 102 od Ustavot raspravata pred sudovite i izrekuvaweto na presudata e javna, a spored stavot 2 na ovoj ~len javnosta mo`e da bide isklu~ena vo slu~aite utvrdeni so zakon. Od osnovnite na~ela na Ustavot i od ovie ustavni odredbi proizleguva deka Ustavot na Republika Makedonija sudskata vlast ja konstituiral kako odvoena nezavisna sudska vlast. Opredeluvaj}i deka sudovite sudat vrz osnova na Ustavot, zakonite i ratifikuvanite me|unarodni dogovori Ustavot go dimenzionira sudeweto, deleweto na pravda i razre{uvaweto na sporovite. Isto taka, i Zakonot za sudovite sodr`i pove}e odredbi so koi se obezbeduva nezavisnosta i samostojnosta na sudovite, odnosno na sudiite. Taka, vo ~lenot 3 od ovoj zakon, me|u drugoto, kako celi funkcija na sudstvoto, e predvideno nepristrasno primenuvawe n apravoto bez ogled na polo`bata i svojstvoto na strankite. Ponatamu vo ~len 14 od Zakonot e predvideno deka sudijata donesuva nepristrasni odluki vrz osnova na svoja slobodna ocenka na dokazite i primena na zakonot. Pri odlu~uvaweto vrz sudijata ne mo`e da se vr{at kakvi i da e ograni~uvawa, vlijanija, pottiknuvawa, pritisok, zakani ili me{awe, direktno ili indirektno od koj i da e subjekt i poradi koja i da e pri~ina. Spored toa, i Ustavot i Zakonot za sudovite sodr`at pravni normi {to go obezbeduvaat ustavnoto na~elo za samostojnost i nezavisnost na sudovite. Isto taka, Ustavot na Republika Makedonija kako temelna vrednost na ustavniot poredok na Republikata ja utvrdil podelbata na dr`avnata vlast na zakonodavna, izvr{na i sudska (~len 8 alineja 4). Soglasno taka izvr{enata podelba na vlasta spored ~lenot 98 od Ustavot sudskata vlast ja vr{at sudovite kako samostojni nezavisni organi koi sudat vrz osnova na Ustavot, zakonite i me|unarodnite dogovori ratifikuvani vo solasnost so Ustavot. Trgnuvaj}i od ustavnata i zakonskata opredelba deka vo ostvaruvaweto na svoite celi i funkci sudiite se vrzani edinstveno za Ustavot, zakonite i me|unarodnite dogovori ratifikuvani vo soglasnost so ustavot, Sudot smeta deka, sudovite pri donesuvaweto na odlukite da vodat smetka za princpiot na pravda i pravi~nost, dava mo`nost sudijata vrz osnova na svoeto subjektivno sfa}awe za pravdata i pravi~nosta pri presuduvaweto da izleze nadvor od ramkite na Ustavot, zakonite i me|unarodnite dogovori odnosno dava mo`nost na neobjektivno i pristrasno presuduvawe vo konkretnite sporovi poradi {to oceni deka ovoj del od odredbata na ~len 4 stav 2 od Zakonot izleguva od ramkite na ozna~enata ustavna odredba i e vo nesoglasnost so Ustavot. Od ustavnata garancija za slobodite na govorot i javniot nastap proizleguva deka sodr`inata na slobodata na javnoto izrazuvawe na mislata ne e ograni~ena samo na ~ovekovoto mislewe kako vnatre{en psiholo{ki proces, tuku se odnesuva na slobodata na ~ovekot ona {to go misli za prirodnite i op{testvenite pojavi {to go opkru`uvaat da go soop{ti na javnosta. Pri toa, za ustavnata garancija ne e bitna sodr`inata na poraktata {to se iska`uva so koristeweto na slobodata na javnoto izrazuvawe i so javniot nastap. Me|utoa, so osporenata odredba na ~len 11 stav 1 od Zakonot se zabrnuva javno istapuvawe zaradi vlijanie vrz tekot i ishodot na sudskata postapka. Trgnuvaj}i od sodr`inata na ustavnata garancija za slobodata na govorot i javniot nastap i deka slobodite i pravata n a~ovekot i gra|aninot mo`at da se ograni~at samo vo slu~ai utvrdeni so Ustavot, Sudot oceni deka ovaa odredba od Zakonot vo delot {to glasi: "a posebno javno istapuvawe zaradi vlijanie vrz tekot i ishodot na sudksta postapka" e vo nesoglansost so ~len 16 stav 1, 2 i 3 i ~len 54 stav 1 od Ustavot. Pritoa, Sudot smeta deka osporenata odredba upatuva na zaklu~ok deka se zabranuva sekakov javen nastap {to ne e vo sogalsnost so ozna~enite ustavni odredbi. Od osporenata odredba na stav 1 na ~len 15 od Zakonot proizleguva zabrana so zakon da se dozvoli preispituvawe na sudskite odluki so {to se zabrnuva so zakon da se utvrdat uslovite i na~inot za preispituvawe na sudskite odluki. Sudot smeta deka preispituvaweto na sudskite odluki e pra{awe na procesnite i na drugi zakoni poradi {to oceni deka ovoj del od odredbata ne e vo soglasnost so ~len 98 stav 5 od Ustavot. Taka, spored ~len 68 alineja 18 Sobranieto na Republika Makedonija dava amnestija,a spored ~len 84 alineja 10, Pretsedatelot na Republika Makedonija dava pomiluvawe vo soglasnost so zakon, {to zna~i deka Ustavot dava mo`nost za menuvawe na sudskite odluki vo soglasnost so zakon. 7. Na sednicata Sudot utvrdi deka odredbata od ~len 11 stav 1 od Zakonot vo delot {to glasi: "se zabranuva sekoj oblik na vlijanie na sudijata vo vrska so sudeweto", e vo funkcija na ostvaruvawe na ustavnata garancija za nezavisnost i samostojnost na sudovite, poradi {to oceni deka e vo soglasnost so navedenite ustavni odredbi. Vrz osnova na iznesenoto, Sudot odlu~i kako vo to~kite 1 i 2 od ovaa odluka. 8. Ovaa odluka Sudot ja donese vo sostav od pretsedatelot na Sudot d-r Jovan Proevski i sudiite Bahri Isqami, d-r Nikola Krleski, d-r Stojmen Mihajlovski, d-r Milan Nedkov, Besim Selimi, d-r Josif Talevski i d-r Todor Xunov. U.br. 20/96 Pretsedatel na 9 oktomvri 1996 godinana Ustavniot sud na Republika Makedonija S k o p j e d-r Jovan Proevski |
